Iedereen heeft het wel meegekregen: het staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima naar Amerika. Op de planning stond onder andere een logeerpartijtje in het witte huis en een heerlijk luxe privédiner met Donald Trump. Volgens velen een belangrijke diplomatieke gelegenheid om de band met Amerika te versterken. Maar dit is ook een bezoek dat ongemakkelijk wordt gevonden door veel mensen in Nederland. Het roept de vraag op of een staatsbezoek moreel juist is in de huidige wereldorde. Moet Nederland gezellig dineren met een staatshoofd die het internationale recht niet al te nauw neemt? Of is het voor de politieke verhoudingen juist een goed idee om te logeren bij ‘’daddy Trump’’?
Het kabinet noemt het bezoek vanwege de timing ongemakkelijk. De Verenigde Staten is in conflict met Iran en Trump staat ondertussen ook niet bepaald bekend als diplomatiek en een goede bondgenoot. Zo dreigt hij onder meer Iran ‘als beschaving te vernietigen’ en neemt hij vaak een vijandige houding aan tegenover Europa. Dit zorgde voor internationale en nationale kritiek. Toch was het kabinet het eens over het feit dat het bezoek door moest gaan. Er gaan namelijk ‘’deuren open die voor anderen gesloten blijven’’, aldus vicepremier Yesilgöz tijdens de wekelijkse persconferentie. Ondanks de politieke spanningen is het natuurlijk zo dat de Verenigde Staten een belangrijke bondgenoot is en moet Nederland zorg dragen dat Amerika in de NAVO blijft. Dit staatsbezoek kan zorgen voor een goed gesprek tussen Trump en Nederland, zodat de onderlinge verhoudingen niet op scherp komen te staan.
Het afslaan van de uitnodiging om op bezoek te komen bij Trump kan ook zorgen voor een diplomatieke rel. Zo weigerde bondskanselier Angela Merkel de uitnodiging om naar Washington te komen voor een G7-Top in 2020. Volgens journalist Holger Stark was Trump woedend over deze afzegging. Tijdens een twintig-minuten gesprek met Merkel hing hij zomaar op en de relatie was lang bekoeld. Ook het voorbeeld uit februari met de knallende ruzie tussen Trump en Zelensky zit nog vers in het geheugen. Het Witte Huis zal dus niet blij zijn als de koning en koningin niet op bezoek komen, en dat kan de onderlinge verhoudingen tussen Europa en Amerika onder druk zetten. Amerika is en blijft een belangrijke bondgenoot, en dan kan je Trump beter bevriend houden.
De discussie over het wel of niet gaan naar Amerika is een lastig spanningsveld. Wanneer is het diplomatie en wanneer het negeren van controversieel beleid? Minister-president Rob Jetten vertelde na het staatsbezoek dat zij tijdens het diner onder andere hadden gesproken over het belang van de NAVO en de oorlog in het Midden-Oosten en Oekraïne. Het was een ‘’open en constructief gesprek’’, aldus de minister-president. In deze context zou het goed kunnen zijn dat zij naar Amerika zijn gegaan. Zonder een gesprek wordt er namelijk al helemaal niks bereikt en kan je ook geen onderwerpen uitwisselen.
Het verschil met 2020 is volgens verschillende mensen dat Trump als veel gevaarlijker wordt beschouwd. Een deel van de linkse partijen in de Tweede Kamer vindt hem een oorlogsmisdadiger en heeft meer moeite met het staatsbezoek. Zo zegt Partij voor de Dieren-leider Esther Ouwehand dat we niet moeten willen dat Trump de koning en koningin gebruikt om zijn eigen imago op te poetsen en de kritiek te laten verstommen.
Nu het bezoek is geweest kunnen de verhoudingen worden geschetst. Tijdens het aankomstmoment van de koning en koningin werd het handen schudden en de fotomomenten zo klein mogelijk gehouden, met weinig pers. Dit was vooral bedoeld om fouten te voorkomen en Trump niet de kans te geven om spontaan een persconferentie te houden, aldus Amerika-verslaggever Tom van ’t Einde. Trump en het Witte Huis hebben ook nog niet gepronkt met het bezoek van de koning en koningin op sociale media, iets wat iedereen wel had verwacht. Het oppoetsen van zijn imago blijft op dit moment dus nog achterwege.
Of een staatsbezoek door kan gaan of niet is een vraag die lastig te beantwoorden is. Aan de ene kant is het voor diplomatieke betrekkingen een goed idee om te gaan. Aan de andere kant blijft het een lastig dilemma of je wel moet blijven slapen bij iemand die het internationaal recht niet altijd respecteert. Het staatsbezoek in Amerika is in ieder geval voorbij. Koning Willem en koningin Maxima kunnen zonder schaamte weer vredig slapen.
Bronnen
https://nos.nl/artikel/2608162-logeerpartij-willem-alexander-en-maxima-bij-trump-ongepast-of-logisch