Iedereen heeft het wel gemerkt: de prijzen aan de pomp die omhoog schieten. Autorijden lijkt inmiddels steeds meer een luxe te worden, voor veel mensen voelt deze stijging plotseling. Ligt het aan inflatie, of zijn er extra belastingen? De oorzaak ligt niet in eigen land, maar duizenden kilometers verderop: het ligt in en rond de Straat van Hormuz (gevestigd in Iran). Maar hoe kan een relatief smalle zeestraat aan de andere kant van de wereld zo’n invloed hebben op wat wij hier aan de pomp betalen?
Waarom is dit gebied zo belangrijk?
De Straat van Hormuz is van wereldbelang voor het transport van olie en LNG. Een vijfde van ’s werelds olieproductie gaat door de Straat van Hormuz, naast olie wordt ook veel vloeibaar LNG (aardgas) via de zeestraat vervoerd. De drie grote LNG producenten zijn de VS, Australië en Qatar. Qatar ligt ten westen van de Straat van Hormuz en de schepen die daarvandaan vertrekken, moeten door het knelpunt; het gaat om ongeveer een vijfde van de wereldwijd geproduceerde LNG.
De Straat van Hormuz is belangrijker dan alleen de cijfers doen vermoeden: het gaat om 34 procent van de wereldwijde oliehandel over zee. In veel gebieden blijft de olie in eigen regio, maar de Straat van Hormuz zorgt voor een verbinding vanuit het Midden-Oosten naar Azië.
Waarom is de doorgang beperkt?
Dat komt door de Amerikaans-Israëlische oorlog met Iran, die ongeveer een maand geleden begon. Door die oorlog heeft Iran de Straat van Hormuz grotendeels afgesloten. Door deze blokkade zijn de prijzen op de oliemarkt tot een recordhoogte gestegen. Iran bepaalt nu zelf wie wel en wie niet door de zeestraat mag varen. Wie er doorheen wil, krijgt te horen dat veiligheid niet gratis is: er hangt een prijs van tot wel twee miljoen dollar per schip.
Niet ieder land mag er doorheen; schepen van de VS en zijn bondgenoten zijn uitgesloten. Dat Iran dit zomaar doet, betekent echter niet dat het toegestaan is. Het is namelijk in strijd met het internationale zeerecht. Door het heffen van tol, waar andere landen ook een voorbeeld van kunnen gaan nemen, kan het hele idee van vrije doorvaart verloren gaan.
De gevolgen van de afsluiting
De gevolgen van de afsluiting zijn merkbaar op de wereldmarkt, overal zijn de brandstofprijzen flink opgedreven. In de Verenigde Staten zijn benzine en diesel zo’n dertig procent duurder geworden. Met name is de prijs van diesel gestegen, dat komt doordat diesel al voor de oorlog schaars was. Europa heeft hetzelfde probleem: voor de invasie van Oekraïne haalde Europa veel diesel uit Rusland, maar dat is inmiddels verboden. Nu ook de alternatieven uit het Midden-Oosten verminderen, wordt de brandstof steeds duurder.
Hoe gaat het verder?
Vooralsnog lijkt een snelle oplossing ver weg. Op dit moment zijn de VS en Iran met elkaar in gesprek. Ook Groot-Brittannië wil contact leggen met Iran om ervoor te zorgen dat de Straat van Hormuz weer toegankelijk wordt. Maar zolang de situatie in en rond de Straat van Hormuz instabiel blijft, zal ook de energiemarkt onrustig blijven.
Een ding is in ieder geval duidelijk: zolang geopolitieke spanningen de oliestromen beïnvloeden, zal de consument dat direct in zijn portemonnee voelen. Dus de vraag blijft: kunnen we nog blijven voltanken tegen elke prijs of wordt het toch tijd om vaker de fiets te pakken?
Bronnen
De Haas, J. (2026, 27 maart). Teherans tolpoort: zo bepaalt Iran wie door de Straat van Hormuz vaart. RTL.nl. https://www.rtl.nl/nieuws/buitenland/artikel/5583192/straat-van-hormuz-tol-heffen-iran#:~:text=De%20Straat%20van%20Hormuz.,de%20oliemarkt%20tot%20recordhoogte%20gestegen.
Nederland en bondgenoten willen oplossing Straat van Hormuz. (2026, 19 maart). NPO Radio 1. https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nos-radio-1-journaal-nos-ntr/019d0726-e47c-7318-b7ce-19c708e6d250/2026-03-19-nederland-en-bondgenoten-willen-oplossing-straat-van-hormuz